احتمالا گمان میکنید این تصویر متعلق به یک بانوی بسیار زیبا میباشد ولی پیش از آنکه دوستان مشخصات این خانم را از اینجانب سؤال نمایند لازم به ذکر است که چهره نمایش داده شده مجازی میباشد و پیکسل به پیکسل آن توسط گروهی از دانشمندان و با در نظر گرفتن معیارهای زیبایی چهره پردازش شده است. در این مقاله مختصری  در رابطه با معیارهای جذابیت چهره که در دانشگاه رجنسبرگ و  روستوک آلمان مورد بررسی قرار گرفته، بحث میگردد.

زیبایی چهره تأثیر بسیار زیادی در ارتباطات اجتماعی یک شخص میتواند داشته باشد. خیلی اوقات قضاوت شما از شخصی فقط بر پایه خصوصیات چهره شخص میباشد. حال این سؤال پیش می آید که یک چهره زیبا به چه چهره ای گفته میشود و لزوم تلاش برای یافتن پاسخی به این سؤال زمانی بیشتر میشود که بدانیم (طبق تحقیقات به عمل آمده) مشخصات و معیارهای زیبایی یک چهره در نظر مردم مشترک است و عوم مردم در تشخیص یک چهره زیبا مشابه عمل میکنند. در این تحقیقات تلاش شد تا این معیارهای همگانی جذابت چهره کشف شود.

در ابتدای امر حداکثر ۵۰۰ نمونه آزمایشی جهت بررسی فرضیه های موجود انتخاب شدند. فرضیه های موجود در این زمینه از این قرارند:

 برای این منظور عکسهای استانداردی از چهره ۶۴ خانم و ۳۲ آقا با سنین حدو ۲۹-۱۷ سال (از هر شخص ۸ عکس مختلف) تهیه شد. ابتداعا این عکسها را به صورت تصادفی توسط نرم افزَار Authoware 5.0 از لحاظ جذابیت از 1 تا 7 نمره گذاری شدند به گونه ای که 1 نشانگر بسیار زشت و 7 نشان دهنده بسیار زیبا بود. پس از دسته بندی چهره ها بر اساس نمره میزان جذابیتشان، سپس با استفاده از نرم افزار Morpher 3 چهره های دسته های مجاور به وسیله یک درخت دودویی با هم به صورت %50-%50 ادغام میشدند یعنی مثلا چهره ای از دسته اول که بسیار زشت نمره گذاری شده بود با چهره ای از دسته دوم که کمتر دارای این صفت بود (زشتی) ادغام میشد و عکس حاصل، در درخت باینری، فرزند این دو عکس قرار داده میشد و پس از آن با بقیه عکسها نیز به همین صورت ادغام شود.

+=

در مرحله سوم مجددا چهره های ادغام شده را در ۷ دسته از زشت تا جذاب دسته بندی نموده و مانند مرحله قبل عمل شد.

در مرحله چهارم تأثیر تقارن بر جذابیت چهره آزمایش شد، بدین صورت که به وسیله Morpher 3.0 به جای عکسهای آینه ای، از سه عکس جذابترین زشت ترین و متوسط هر جنسیت، عکسهای متقارن آنها استفاده شده و تأثیر تقارن در عکس به هیچ وجه مصنوعی به نظر نمی آمد. سپس این نکته تست شد که آیا عکسهای متقارن حاصل شده از عکسهای اصلی زیباتر هستند یا نه؟

در مرحله پنجم نسبت هر سه چهره جذاب و غیر جذاب را به گونه ای تغییر دادیم که میانگین  50٪ زیبایی چهره هر جنسیت را دارا باشد.  لازم به ذکر است که در این آزمایش به ساختار و سطح چهره هیچ تغییری اعمال نشد و نسبت و تقارن تنها فاکتور متغیر در این مرحله از آزمایش بود. پس از آن، از طرفی دیگر چهره هایی تولید شد که  نسبت و تقارن ایشان ثابت و ساختار سطح چهره متغیر بود.

 در هفتمین مرحله تأثیر ظواهر کودکانه در جذابیت یک چهره بررسی شد. برای چهره کودکانه از کودکان ۴ الی ۶ سال استفاده شد. سپس چهره های ۶ نفر منتخب تصادفی از بزرگسالان با چهره های کودکان به نسبتهایی با فاصله ۱۰٪  (یعنی به نسبتهای ۱۰٪، ۲۰٪، ۳۰٪، ۴۰٪ و ۵۰٪  از ظواهر و مختصات کودکان) ادغام شد. کماکان ساختار چهره ثابت و فقط نسبتها متغیر بود. در آخر زیباترین چهره از میان بزرگسالان و ترکیب چهره شان با چهره های کودکان انتحاب شد.   

Face 1 50% child 50% adult woman	Face 2 40% child 60% adult woman	Face 3 30% child 70% adult woman
Face 4 20% child 80% adult woman	Face 5 10% child 90% adult woman	Face 6 0% child 100% adult woman

حاصل تحقیق بسیار جلب بود. چهره های ادغام شده به طور متوسط از تصاویر معمول زیباتر به نظر می آمدند! (میانگین میزان جذابیت چهره های ادغام شده برای مردان ۴.۳ و برای زنان ۴.۵ بود). میانگین زیبایی چهره های اصلی در قیاس با جذابترین ترکیب چهره ها با مظاهر کودکانه برای زنان ۰.۵۷ و برای مردان ۰.۶۴ رشد نشان میداد. از این آزمایش دو نتیجه جالب حاصل شد: ۱-فرضیه اعتدال در این مورد میتواند تا حدودی صحیح باشد  ۲- چهره های اصلی سهم عمده تری در زیبایی چهره ادغام شده با کودکان دارند و افزایش زیبایی چهره های جذاب و زیبا ، پس از ادغام، نسبت به افزایش زبایی چهره های زشت تر بسیار بیشتر است.

در رابطه با نتیجه اول لازم به ذکر است که میزان جذابیت چهره های اصلی بر روی میزان جذابیت میانگین چهره های ادغام شده با مظاهر کودکانه تأثیرمستقیم دارد. این به این صورت بیان کننده نظریه اعتدال است که معتقد است که "متعادلترین چهره ها، با توجه به چهره اصلی، همواره زیباترین چهره ها میباشند". این نکته نیز قابل توجه است که میزان جذابیت چهره ادغام شده با ظواهر کودکانه مردان نیز نسبت به چهره معمول افزایش میابد که این خلاف نتیجه تحقیقاتی است که سابقا انجام شده بود.

رابطه بین تقارن و جذابیت چهره در این تحقیقات خیلی مشهود نبود به طوری که چهره های خیلی نامتقارن غیر جذاب تشخیص داده شدند ولی تمام چهره های غیر جذاب لزوما نامتقارن نبودند و بالعکس چهره های بسیار متقارن هم لزوما چهره های جذابی تشخیص داده نشدند. بنابراین تقارن معیار مناسبی برای جذاب بودن نیست.

از طرفی تأثیر مشخصات سطح صورت مثل رنگ پوست نیز در تعیین میزان جذابیت یک چهره بسیار دخیل هستند. در حقیقت از دید تناسب این بدان معنی است که فرضیه اعتدال مردود میباشد!

در رابطه با ادغام با مظاهر کودکانه نیز طی یک نظر خواهی ۹۰.۵٪ افراد معتقد بودند که چهره های ادغام شده با مظاهر کودکانه جذابترند و این بدین معناست که حتی جذابترین چهره بزرگسال میتواند با ادغام شدن با مظاهر کودکانه ای مثل چشم های گرد، سر گنبدی شکل، بینی کوچک و چانه سربالا بسیار جذابتر از حالت معمول شود.

حالا میتوانیم با مقایسه میان چهره های جذاب و غیرجذاب علل ابن تفاوتها در جنسیتهای مرد و زن بررسی کنیم. بررسیهای دقیقتر حاکی از آن بود که چهره های جذاب زنان عموما لاغرتر از غیر جذابها، پوستشان قهوه ای تر و لبانشان کاملتر و مورد رسیدگی بیشتری بوده اند. علاوه بر این فاصله میان چشمانشان نیز بیشتر، پلکهایشان باریکتر، مژه گانشان بیشتر، بلندتر و تاریکتر، ابروانشان تاریکتر و نازکتر، استخوانهای گونه شان بالاتر، و بینیشان نیز لاغرار از زنان غیر جذاب بوده است. نکته جالب این است که نکات نامبرده برای مردان هم تقریبا مشابه است مضاف اینکه برای مردان چانه و زیر چانه برجسته نیز فاکتور مهمی در میزان جذابیت چهره است.

نهایتا در بررسی تأثیر چهره بر موقعیت اجتماعی آمار و ارقام به وضوح حاکی از آن بود که صاحبان چهره های جذاب به ظاهر موفق، مدعی و ستیزه جو، خوش مشرب، باهوش، اجتماعی، با هیجان، خلاق و کوشاتر از صاحبان چهره های غیر جذابند. 

البته نهایتا لازم به ذکر است که چهره های جذاب مجازی تولید شده، وجود خارجی ندارند. در حقیقت این چهره ها نمایشگر خصوصیاتی هستند که یک چهره معمول و استاندارد هرگز نمیتواند به تمامی آنها دست پیدا کند ولی متأصفانه جوامع پیشرفته امروزی روزانه از طریق رسانه های تصویری و آگهیهای بازرگانی همواره با چهره های زیبا اما مصنوعی مواجه میشوند تا آنجا که  این خطر احساس میشود که روزی قربانی این چهره های ایده آل مصنوع به دست خودمان شویم. بعلاوه لازم است همواره مردم را از عدم وجود ارتباط منطقی میان ظاهر چهره و موفقیت بر حذر داریم تا عقلشان به چشمهایشان نباشد. 

Miss North-Rhine/Westphalia	Miss Thuringia	Miss Bavaria
Miss Bremen	Miss South Germany	Miss Baden-Wuerttemberg

عکسهای بالا کاندیداهای ملکه زیبایی سال آلمان بوده اند ولی دریک نظرسنجی حتی خانم ‌Bremen با 4.9 امتیاز ( از بین اعداد 1 تا 7 رأی و امتیاز داده شده بود) خیلی عقب تر از چهره مجازی مصنوعی ما با   6.2 میانگین آرا قرار گرفت و توان رقابت با او را نداشت.

 <محقق و مترجم: علی عقابیان>